Welcome to dumbledoor's blog

Mongol toriin dalbaani ongonii uchrig shulegleh gej oroldov



Eh ornihoo toloo amia orgoson Mongol ersiin tsus
Elgen nutgiin horsond shingeh zuur
Monh hoh tengeriin ongo  tuun deer buuj
Mongol baatruudin dursgalig egnegt magnaidaa zalsan yum.

Uuriin gegeend namirah ariun, ihemseg orshihuin belgedel min
Urgelj ulam deeshee namiran dallan duud eh ornihoo hovguudiig
Tengerleg chamd sogdon morgohdoo ted
Eh oronch hovguudiin chin tsusig tseejindee amtlah bolno.

hair durlal gedeg chin talaas tuuh tsetseg bish !
tasalasan tsetsegnii chin une ch bish !
gudamjaar alahahad chin taaraladah gunhsan gualig ohid ch bish!
hair durlal gedeg chin !
haradaj gomdohdoo ugee mohooj gomdoohoos aih setegel chin,
haranhui huitend sanaa zovj ooriigoo hairladaggui durlal chin,
unench ee bi tuund geed oor negniig haydag chin,
ulger unen hoyroos tasarch jargal erdeggui neghen moch,
jargal zovlon hoyroos zovhon jargalig ni l mederdeg hedhen horom ,
magadgui hair gesen ug bj boloh yum

namaig olooch hongor min!     
 

Tas haranhui buland bi guniglan hevtej bna! Hezee negen tsagt gaihamshigt ayalguugaa dugargaj bsan ter l saihan uyee sanan gunig gantsaardlig naizaa bolgon tuuhiin toostoi huudsand durguihen saraachsan bichig shig l ad uzegdenhevtene.
Zovhon namaig hogolj dahin dugargah ter uyngalag zoolon gar l nadaar dahin hairin ayalguug garguulj chadna. Getel bi ter uyngalag zoolon garig huleen yortontsiin ene ul medegdeh buland gantsaar hevtseer l . hezee hen bh yum boloo ?
Namaig hoglooch ! Zurag ulger hoyor niileheeree zovhon saihnig durslen haruuldag. Hen neg ni namaig orovdoj, bas argadaj, eldviig ugleed hereggui. Zovhon hog ni garsan gitar hoorhii bulan sahij dee geed l ongor! Yagaad gevel bi chamaig, namaig orovdohiig bish, namaig hairlaj, hogloh ter l huniig huleej bn.
Narnaas namaig nuusan ter suudrees namaig oloochm, hairaas namaig nuusan ter haranhuigaas namaig olooch, moroodloos namaig nuusan zuudnees namaig olooch, nadig chamaas nuusan orchlong chi olooch
          *****

uhaaran hairlah namruud nadad shine uchralig duudaa yu?
uhaangui durlasan bi chin zurhee tend geegee yu?
namrin nar navchistaigaa sharlahad ch  
oldomgui har nuhend hen negniig huleene.

                         *****

huuchin ayalguu chihend dungeneed bodoj bgaa yarij bgaa hoyroo yalgaj  chadahaa blaa.
haranhui muhart chiig unertseer hair ataarhal hoyrig yalgaj  chadahaa boliloo.
gerel gedeg chanmani erdene yum.
zurh gedeg amidral yum.
haana bgaa yum boldoo chi min.
hogolooch namaig, dugargaach, orchlong uyrtal hairig sergetel aylguulan duulay hani min chi bolooch!...
                     
                                                                                  ******

ulaarch yagaarsan hatsrig min harj bna uu ? hoorohon gej heleheer chin bayarlaad bas ongirood tsus min hoorson yum blgui dee. amisgaa davchdaad setgel hodlood uilah geed bgaa yum shig, ichchlee! gehdee tsaasan malgai baih vii gej bodoh sohoo bsan gui. Odoo bodohod herev tiim bsan bol yanaa gej aih yum ! hetevchind chin hevteh heden togrogoos aliig ni ch guigaagui ee.
hereldej guniglasan odruudiig umartan baij namaigaa hail gej guij bna. haa negtee chamaig sanan betgerch bgaag min salhi chamd heleegui yu?
hairt min bi undesleed undes min barag chamd hurch bna
untaad l bdag untaad l bdag uhaalag ter ohin min uruul deer min unsehiig huleen... haluun ter unseltiig hairin unselteer hariulah gej untsaar l huleeseer l...  
nadaas busad ni l daa medeej bi bol oloh ch bodol alga hav haranhuid gereltegch tsoh bi gereltehed zovhon tuner haranhui l heregtei gej helne . nogoo gitar ooriig ni gereltuuleh ter tuner haranhuig hain ulam l muhar luu shigdne.

Tsas haylaj gatsuurin mochir deer togtoj doosh ni darj yag l ulgert gardag shig tsav tsagaan yortonts mongon sarni tuyand tsagaaran gaihamshgiig bii bolgono.Mongon sar gyalalzah odod shoniin tas haranhui tengeriig zurh setgeltei negtgen tsaasan deer buulgagch ter aguu huch yu yum boloo?
Zurhnees garch zurhen hureh zamdaa negen amidralig bagtaaj hagatsal bas uchralig avchirdag ter l zuil hair yum bolov uu? Esvel hen negend gomdoh ataarhah bas hardah setgeliig bagtaasan hunii setgel deh muu muuhai yum bolov uu? Mongon chavhdas changarah tusam duu ni ulam nariisdag, tegeed ulam l goy bolood bh shig sanagddag... gehdee eniig tasrah dohohdoo duu aldaj bui utasni uhliin duu bolohig yoroosoo hen ch boddoggui... zovhon l moson deer duraaraa gulgan naash tsaash naigah uran gulgagchid shig mongon chavhdas deeguur guih huruunuud negen zuiliig heleh gesen setgeliin, husliin ilrel boloh hodolgoonoor negiig yarij nogoog boduulna... Tsagiin zuu davhraldaj shine odor ehlehed buh l yum shineer ehleh gej bgaa yum shig sanagdaj, magadgui onoodor chadaagui aldsan buhen min ergeed ireh ch yum shig... Horom burd tsohiloh tsagiin zuu myanga myangani tuuhig minii tolgoid urguulj, martagdsan ayalguug minii setgehuid avchirch, onoodriig ochigdroos surahad min tuslana...
Tsas hayalj, gatsuurin mochir deer togtoj dooshni darj, yag l ulgert gardag shig tsav tsagaan yortonts mongon sarni tuyand tsagaaran gaihamshgiig bii bolgono. Mongon sar, gyalalzah odod, tas haranhui tengeriig zurh setgeltei negtgen tsaasan deer buulgagch ter aguu huch ni yu yum boloo?

huniig hairlana gedeg hairgui gej boddog bodlin togsgoloos l ehledeg bh.hair durlalaas oor yuch negen huniig iim tom bolgon haragduulj ul chadna .bi chamd oortoo bgaa hamgiin unetei yumaa ogmoor bna.gevch bi uuniig hiij chadahgui yagaad gevel nadad bgaa hamgiin unetei yum chin ch shuu dee!
zuni udesh guniglan suuhdaa bi chamaigaa bodoogui bol namaig uuchil ;
gurav haragdtal uuchihaad arhind galzuurch chamaigaa umartsan bol namaigaa uuchil;
saratai shonoor chiniihee derged chamaigaa martan noirsson bol namaigaa uuchil;
saihan torson chamaigaa gomdooh geegui chamaigaa martaagui ,zovhon minii tenegiinh

Uls eh ornig hamgaalah ajil gedeg hen negen durtai aavin huugiin amni zorgoor hiih ajil bishee. End tend eldev yaria, jijig samuun met zuiliig gargaj Mongolin ard tumniig turhiran ulmaar toriig buruu alham hiilgej olon ulsad Mongol ulsig daranguilagch, ardchilsan uls bish met haragduulah gej oroldoj baigaa yum shig. Tor ajilaa hiij l baigaa. Toriin toloo aavin huuhduud ami nasaa zoriulsaar l baigaa. Tegj baij l tor gedeg zuil ariunaaraa baij dogshin suldeeree eh orond min tusgaar togtnolig iltgej, irgenee hamgaalj baidag yum. Mongol tumen min eh ornoo hairlaj toroo deedlej tumnee hundetgej yavagtun. Aar saar eldev turhiralt huuran mehleltees angid yavj eruuleer Mongolch uhaanaar setgetsgeey! Deed tengert itgej negen deever door tsuglasan Mongol tumen hezeeneesee toroo, toriin suldee magnaidaa zalan, harah zug ondor, handah chig neg yavsan yum. Hund berh tsagt ch ene l baidlaaraa helbereltgui yavsaar onoodriig hursen yum. Onoodriin tord zarim aldaa dutagdal garch bainaa. Ter gehdee huvi hunii aldaa bolohoos Mongol toriin aldaa bish. Tor gedeg chin monhod ariun baij eh ornihoo alga daram gazar bolgonig tunhaglan hamgaalj tuunii toloo tani shig, nad shig aaviin huuhduud horom bur l ami nasaaraa denchin tavij ner torteigoor orgoj baidag yum, orgohod belen hovguud torsoor baidag yum. Mongol toriin toloo tertee  negen tsagt Mongol tsustan  negdej negen deever dor neree duuduulah bolson ter l uyees ami nasaa  zoriulsan  baatar ersiin toloo toriinhoo suldend sohron morgoj malgai avan mehiin hundetgey.  Malgai tavin amshiivel sain unt gej mongol baatar ers heldeg baisnig minii ovog deedes ulamjluulsan yum. 370 jil untlaa Mongol tumen min. Eh oron chiniihee toloo erdmiin duulgaa omsoy tolgoitnig bohiilgoj toigtig sohruulen IH MONGOL ULS-su tunhaglay!

УИХ-ын гишүүдийн тоог 76-с хоёр сая найман зуу эсвэл гурван сая ч юм уу болгож өсгөе. Хүн бүхэн өөрсдийнхөө төлөө өөрсдөө шийдвэр гаргаг. техник технологи хөгжсөн өнөө цагт УИХ гээд хэдхэн хүн тэнд суучихаад тоглоом тоглож ард түмнийг мунхруулж халаасаа түнтийлгэх шаардлага байхгүй. Бүх айлд тийм үгүй гэсэн нэг нэг кноп өгчихөе. Электрон засаглалыг сайн хөгжүүлж өдөр бүр гарах, хэлэлцэх асуудлыг ард түмэнд нээлттэй мэдэгдэж тэд шийдвэрээ кнопон дээрээ дараад шийдэж байг. Олонхийн саналаар асуудлыг шийднэ. Ажлынхаа заваар өглөө босоод гэр бүлээрээ хэлэлцээд асуудалд хүмүүс хандаж улс төрийн идэвх оролцоо хамаагүй дээрдэнэ. Дээрээс нь тэд төр гэж худлаа хийрхэхээ болино. Яагаад гэвэл тэд угаасаа нэг хэсэг нь байх болно. Бас ард түмэн ч өөрсдөө учир өөрсдийнхөө төлөө хэзээ ч худлаа шийдвэр гаргахгүй.  Шүүх засаглал гүйцэтгэх засаглал хоёр нэг нэгнээсээ хараат бус байж хууль тогтоох засаглал шүүх засаглалд хяналт тавина. яагаад гэвэл тэр ард түмэн. гүйцэтгэх засаглалд ч гэсэн. Олонхи цөөнх болох асуудал энд үндэстэн ястаны хэмжэнд яригдах бөгөөд энэ нь олонхи цөөнх гэхээс илүү иргэнд хамаарах шийдвэр учир маргаан гарахгүй байх болно. лобби гэж юм бараг л байхгүй болно. Яагаад гэвэл нэг шийдвэр гаргуулах гэж лоби хийвэл бүх ард түмнийг лоббидох болно. Бүхий л ашигт малтмал газрын баялаг татвар зэргээс орох орлогоос зохих хувийг ард иргэдэд эргүүлэн олгох бөгөөд иргэн өөрийнхөө төлөө улсынхаа төлөө үргэлж санаа тавих болно. Хүн болгоны амьдарлын баталгаа хангагдаад ирэхээр нийгэмд гомдолтой явдаг хүмүүсийн тоо багасч хууль хэрэгжихэд ч, бусад салбарт ч ахиц гарч эхлэх болно. АЖил хийх хүн байхгүй болж магад гэж бодож байна уу та ингээд хүмүүст цалин өгөөд эхлэхээр. Үгүй ээ. хүмүүс бүгд ихийг хийж бүтээх болно. Их хурлын дарга нь хууль тогтоох засаглалын тэргүүн . бүх ард түмний ернхийлөгч байх бөгөөд ард түмний хүсэл зоригийг илэрхийлэгч дуу хоолой нь байх болно.
Гүйцэтгэх засагалын тэргүүн нь батлан хамгаалах, гадаад харилцаа, хууль хэрэгжилт, санхүү эдийн засгийн асуудалд хяналт тавих бөгөөд шүүх засаглал нь хараат бус  
энэ зөвхөн миний л бодол шүү битгий гайхаарай

цааш нь үргэлжлүүлнэ...

Өмхий ханхалсан гудамжинд шивтэр ханхлуулан дэмий тэнэх архичин
Өнчин ганц улиасны хугархай мөчрийг сугавчлах түлээчин
Өлөн ходоод тэтгэх шүүс зоог мөрөөдөн бэдэгч гөрөөчин
Өнөөх л мөрөөдөмхий ч юм шиг хоосон ч юм шиг үгс

Өчнөөн хоног угаалгүй биендээ нөмөрсөн хувцас чинь
хэн гэдэг биеийг чөтгөр гэж санан бурхны дүрийг эсгээ бол
Өдөн үзгэний нарийхан хошуу өөрийгөө жад гэж санан
хэн гэдэг этгээдийг зүрхэн тушаа нь хатгаа бол.

Хэрмэн ханаар хүрээлүүлсэн үзэсгэлэнг ямар үзэсгэлэн гэхэв
хэрмэл тэнүүлчин мэт амьдарвал ямар эрх чөлөө болохов
Харин гуйлгачин шиг амьдарч баян хүн шиг шиг өгөөмөр явсан анд чи
Хэний ч мэдэхгүй суут үгсийг олныг урсгавч он цаг гэдэг мөрөн урсган одсон.

Чамайг тэнгэр ивээг гэж би гуймааргүй байна.
Диваажинд оч гэж би хүсэхгүй энэ шаардлага болно
Харин чи үлдсэндээ үгсээ үлдээж одсонд чинь баярллаа
Сайн хүн байсан гэж дурсах юмтай үлдээ.

Би нэг зүйлийг үргэлж боддог юм. Дэлхий нийтээр ардчилал гээч зүйлийг дагаж, хүний эрх эрх чөлөө гээч зүйлийг тахин шүтэж байгаагаа улс орон болгон нэг нэгнээсээ өрсөн зарлах болж. Үнэндээ ажиглаад байхад эртний хатуу соёл иргэншил бүхий хэний ч халдашгүй уламжлалтай улсуудруу үзэл суртлаа чөлөөтэй нэвтрүүлэх нэгэн хаалга болгон эдгээрийг ашиглаж байгаа  юм шиг санагдаад байх юм. Тэдний хэлдэг эрх чөлөө гээч зүйл нь зугаа цэнгэл, эмс хүүхнүүдийн янхандалт, нүцгэн шалдан, шунал тачаал мэт ойлгогдож, улс эх оронд нь болохоор ил тод гэсэн нэрэн дор улсын нууц хар хайрцагны бодлого гээч зүйл үлдээхгүй, үүний төлөө сэтгүүлчдийг хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө гээч зүйлээр турхираад байгаа юм шиг. Би гэрэлтэй зүйлийг нь нэг л сайн ухаж ойлгож чадахгүй байна. Тэр орнуудад үнэхээр эрх чөлөө гээч зүйл байна уу, надад хэлээд өгөөч. Би эрх чөлөөний бэлэг тэмдэг   АНУ-д байж үзсэн тэнд иргэд ньцагдаагаа харахаараа өмдөндөө шээс алдахаа шахаад л, хүн ам аа хийж байгаагаасаа илүү мэдээллийг авах хүсэлгүй болтол нь гэдсийг нь цатгачихсан. Төр улс юу хийж байгаа нь хэнд ч хамаагүй өөрөөр хэлбэл жинхэнэ харанхуй нийгэм оршиж байна тэнд. Хууль ёс гэдэг зүйлийг мэдэхээ байчихсан байсан Монголчууд хүртэл тэнд очоод номондоо орчихсон байх юм. Яагаад гээд асуухаар хуулиа сахин биелүүлдэг оронд тэгэхгүй бол болохгүй гэх юм.  Европын холбоог сайн мэдэхгүй байна л даа. Мэдэхгүй ээ бүхий л юм нэг л буруу яваад байгаа гэдгийг би мэдэр ч байна. Та нарын бодол?

Манай Монголын блогчид блогоо хөтөлж эхлэхээс өмнө гадна дотны бичлэгүүдийг уншдаг байлаа. Өөрөөр хэлбэл нэг их мундаг гэж хэлэх гэсэн үг биш л дээ гол нь  энэ асуудалд тийм ч шинэ хүн биш гэдгээ л та бүхэнд илэрхийлэх гэж оролдож байгаа хэрэг. За энэ ч яахав хэнд ч хамаатай билээ. Эцсийн эцэст Банжигийн блогчидын гэр бүлийн гишүүн нэгээр нэмэгдэж байгаад баяр хүргий. Би уран цэцэн юм ярьж хүмүүсийг татах гэж оролдохгүй ээ, уйтгар гуниг хайр дурлал бичиж өрөвдүүлэх тактик барихгүй. Гэхдээ энэ энэ тухай бичихгүй гэсэн үг биш ээ. Үзсэн харсан дуулснаа та бүхэнтэй хуваалцах болно. Надад амжилт та бүхэнд аз жаргал хүсий!